Auteursrecht

Auteursrecht Wanneer u iets origineels heeft gemaakt, wilt u natuurlijk niet dat iemand anders daar zomaar mee vandoor kan gaan. Daarom is het auteursrecht in het leven geroepen. Het auteursrecht maakt het mogelijk dat iedereen die werken creëert als enige mag beslissen over de exploitatie van die werken en dat die werken bovendien worden beschermd tegen misbruik door anderen. Mede dankzij het auteursrecht blijven mensen creatief. In artikel 1 van de Auteurswet 1912 wordt het auteursrecht als volgt omschreven: «Het auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.» In eerste instantie komt het auteursrecht op zo'n werk toe aan de maker van het werk, en wel vanaf het moment dat hij of zij het werk gemaakt heeft. Het auteursrecht hoeft niet altijd in handen van die maker te blijven. Het recht kan namelijk overgaan op iemand anders, bijvoorbeeld als de maker zijn of haar auteursrecht verkoopt. Als de maker het auteursrecht altijd zelf heeft gehouden, dan zal het uiteindelijk in handen komen van zijn of haar erfgenamen. Degene die het auteursrecht krijgt overgedragen of erft, is vanaf dat moment de nieuwe ' auteursrechthebbende ' op het werk. Wie auteursrecht heeft op een werk beschikt over twee exclusieve rechten: het alleenrecht om het beschermde werk openbaar te maken en het alleenrecht om het te verveelvoudigen. Dat betekent dus dat ieder ander dan de auteursrechthebbende niet zomaar op eigen houtje het beschermde werk mag gaan openbaar maken en/of verveelvoudigen . Daarvoor is – in beginsel – de voorafgaande toestemming van de auteursrechthebbende nodig. Die heeft immers als enige de auteursrechtelijke zeggenschap over het werk. Naast de hierboven genoemde exploitatierechten krijgt elke maker van een werk een paar persoonlijkheidsrechten . Die rechten, die ook wel ‘morele rechten’ worden genoemd, kunnen niet in handen van iemand anders komen en blijven dus bij de maker, ook als de maker zijn of haar auteursrecht (dus het openbaarmaking`s- en verveelvoudiging`s recht) aan een ander zou hebben verkocht. Het auteursrecht is een onderdeel van het rechtsgebied dat het ‘intellectuele eigendomsrecht’ wordt genoemd. Daartoe behoren naast het auteursrecht en de daarop lijkende naburige rechten ook het merkenrecht, het octrooirecht, het modellenrecht en het handelsnaamrecht.

De Maker Het door de Auteurswet gehanteerde begrip maker is soms verwarrend. De maker van een roman in auteursrechtelijke zin is de schrijver, de schepper van het verhaal en niet de drukker die het boek in technische zin maakt. . Hetzelfde geldt voor een bouwwerk: de architect is de schepper en daarmee de auteursrechtelijke maker. De aannemer, metselaar en timmerman vervaardigen slechts in technische zin het werk van de architect. Uitzondering Er bestaat een belangrijke uitzondering als het werk in dienstverband wordt gemaakt. In dat geval geldt, volgens de Auteurswet, de werkgever als de maker van al die werken die door de werknemers in dienstverband zijn gemaakt. Omdat de werkgever als 'maker' wordt aangemerkt, verwerft deze automatisch daarmee ook het auteursrecht.

Waarop kunt u auteursrecht hebben? De Auteurswet biedt bescherming aan de makers van schep­pingen/crea­ties die in de wet 'werken van letterkun­de, weten­schap of kunst' worden genoemd. Het betreft alle voort­breng­se­len op het gebied van let­terkun­de, weten­schap of kunst. De literaire of wetenschap­pelijke waarde of de artisti­citeit van het werk, mooi of lelijk, kunst of kitsch, doen er in het auteurs­recht niet toe. Het is ook niet van belang of het om een privé of beroepsmatig gemaakt werk gaat. Wel zijn er twee algemene voorwaarden waaraan het werk moet voldoen wil het auteursrechtelijk beschermd kunnen zijn: Behalve origineel moet de creatie ook zintuiglijk waar­neem­baar zijn, dus te zien, te lezen of te horen zijn. Een melodietje in iemands hoofd kan niet beschermd worden, maar als dit gekrabbeld staat op de achterkant van een bierviltje wél. 1. Origineel karakter 2. Zintuiglijk waarneembaar Voorbeelden Voorbeelden van werken die auteurs­rechtelijk beschermd kunnen zijn: – alle ge­schrif­ten zoals romans, novellen, (Sinter­klaas) gedichten, brieven, opstellen, dagboe­ken, top-10 lijs­ten, notulen, telefoongid­sen, adverten­ties en slagzin­nen – muzi­kale composi­ties – toneel­wer­ken, choreo­grafieën en pantomimes – rede­voerin­gen, voordrachten en conferences – films en video­clips – schilderijen, tekenin­gen, (spot-)pren­ten, strips, grafi­sche werken – bouwte­kenin­gen, aardrijks­kundige kaarten (land­kaar­ten, stadsplat­tegron­den) – bankbil­jetten – archi­tectoni­sche werken – foto's – wer­ken van beel­dende kunst – producten van industriële of ambach­telijke vormge­ving – siera­den – computersoft­wa­re

Wat regelt het auteursrecht? 1. Verveelvoudigen Verveelvoudigen is allereerst het maken van identieke exemplaren van een werk (bijvoorbeeld een tekst, muziekstuk, schilderij of foto), ook wel vermenigvuldigen genoemd. Dat kan o.a. door reproduceren, overschrijven, (foto)kopiëren, afdrukken, branden, het maken van afgietsels, het opslaan in databanken en het op de harde schijf van de computer zetten. Daarnaast verstaat de Auteurswet onder verveelvoudigen ook het maken van een bewerking, bijvoorbeeld het vertalen van een boek, het maken van een muziekarrangement, het verfilmen en het bewerken van een roman tot een toneelstuk. In het algemeen valt iedere gehele of gedeeltelijke bewerking of nabootsing van een werk in gewijzigde vorm onder het begrip verveelvoudiging. 2. Openbaar maken Bij openbaar maken gaat het om het beschikbaar stellen van het werk of van een verveelvoudiging ervan aan het publiek. Zo zijn bijvoorbeeld het uitzenden, tentoonstellen, laten horen, opvoeren, uitvoeren, vertonen, in druk laten verschijnen, verkopen en uploaden op Internet vormen van openbaarmaking

P ersoonlijkheidsrechten Tussen de maker en zijn werk bestaat een nauwe, persoonlijke band. De Auteurswet bevat bepalingen die deze band beschermen. De wet kent hierdoor een aantal specifieke rechten, de persoonlijkheidsrechten, die vooral de ideale belangen van de maker beschermen. Persoonlijkheidsrechten zijn niet aan iemand anders over te dragen. U houdt altijd uw persoonlijkheidsrechten, ook als u door bijvoorbeeld een licentie of verkoop de rest van uw rechten heeft overgedragen. Als maker hoeft u bijvoorbeeld niet te dulden dat de uitgever uw verhaal zo verandert of vervormt, dat u er redelijkerwijs niet meer achter kunt staan. U kunt ook optreden als het verhaal onder andermans naam verschijnt en u verzetten tegen eventuele aantastingen van uw werk door de exploitant ervan

Naburig recht Naburige rechten beschermen het werk van uitvoerende kunstenaars (bijvoorbeeld musici, acteurs, dansers), platenmaatschappijen en omroeporganisaties. Een zangeres die een lied van iemand anders zingt, heeft op haar uitvoering van dat lied niet de auteursrechten, maar wel rechten die daar op lijken: naburige rechten. Zij duren 50 jaar, dit is korter dan auteursrecht.